افغانستان پس از جنگ

   
تاریخ :     1386/9/14
متن مصاحبه
**بسم الله الرحمن الرحیم ** پیام آفتاب: حضرتعالی یکی از فعالان نهضت تقریب مذاهب اسلامی و منادی انسجام اسلامی شیعه و سنی در افغانستان هستید، بفرمایید که چه موانعی در راه تقریب مذاهب اسلامی وجود دارند و نتیجه ی تلاش های شما چه بوده است؟ *** آیت الله العظمی محسنی( مدظله العالی): بسم الله الرحمن الرحیم. ****موانع تقریب دو دسته اند، یکی داخلی و دیگری خارجی. موانع و مشکلات داخلی، عقاید انسان ها می باشد. انسان باورهایی دارد و بدون باورهایش زندگی نمی تواند. انسان متفکر است و از لازمه ی تفکر اعتقادات و باورها است. انسان به باورهای خود اصرار می ورزد، چون شخصیت خود را در گرو باورهایش می داند و اگر باورهایش از بین برود، هویت و شخصیتش هم از بین می رود. باورهای انسان گاهی قداست پیدا می کند و گاهی قداست ندارد. ما در مورد آسمان و زمین و ... باورهایی داریم که این باورها قداست ندارند، اما باورهایی ما در رابطه با خدا قداست پیدا می کند و تا آخرین درجه هم پافشاری می کنیم. با توجه به این امر بین نوابغ و دانشمندان با انبیاء چند فرق است. یک فرقش این است که نوابغ و دانشمندان حاضر نمی شوند جان خود را قربانی عقاید خود کنند. چنانچه، زمانی که گالیله مود اتهام قرار گرفت و بنا بود که او را محکوم کنند و بکشند، منکر حرکت زمین شد و جان خود را حفظ کرد. اما انبیا این قسم نیستند، هیچ وقت نمی گویند که اشتباه کرده اند، کشته می شوند و تا پای جان پیش می روند. چنانچه، خیلی از انبیاء کشته شدند. بعد از انبیا، اولیا و علما هم همین قسم بودند، تا آخرین مرحله پیش رفتند و جان خود را قربان عقاید خود کردند. عقایدی که قداست دارد بسیار در جان بشر تأثیر می کند. اما این قداست گاهی مطابق با واقع است و گاهی مخالف واقعیت می باشد. مسأله ی تعصبات دینی و مذهبی در جان مردم است؛ با شیر اندرون شده با جان بدر شود. مردم زیادی آن آزادی عقلی را ندارند که عقاید شان را در پناه عقل ارزیابی کنند، از غلو و مبالغه پرهیز کنند. به عقیده ی من در تمام ادیان و در تمام مذاهب غلو و مبالغه راه دارد. هرکس بگوید که در مذهب من غلو و مبالغه نبوده، هم مذهبان وهم دینان من مبالغه نکرده اند دروغ می گوید یا کم عقل است. در همه ی مذاهب به مرور زمان غلو آمده، مبالغه آمده. من برای این که شخصیت خود را ثابت کنم، مجبورم که رئیس مذهب خود را از کل کائنات بالاتر بدانم. من خود خواهی خود را دارم. افرأیت من التخذ الههُ هوی... . الاآن در قرن 21 شاید 90 درصد مذاهب احتمال خطا را دارند و طرف خود مذاهب ادیان دیگر را صددرصد باطل می دانند. این خودش مانع تقریب است... ،[اگر گفته شود] مشترکات داریم، موارد اختلافی داریم، مشترکات ما زیاد است، بیایید همکاری کنیم، من به تنهایی نمی توانم، شما هم به تنهایی از مشترکات دفاع نمی توانی. در اختلافات کنار می آییم، تو به نظر من احترام قائل شو، من به نظر تو احترام می گذارم، بدون این که من از موقف خود پایین بیایم یا تو از موقف خود پایین بیایی، قبول نمی کند. او می گوید در تمام موارد، در مورد مشترکات هم حق با من است در مورد اختلاف هم حق با من است، بیا تسلیم شو. این تصادم را به وجود می آورد. طبیعت انسان ها همین است که به عقاید دینی و مذهبی خود صد درصد قداست قائل است و تا پای جان جان فشانی می کند. این جا چه قسم مردم را از جهل مرکب بیرون بیاوریم کار حضرت فیل است. موارد اختلاف ما قطعیات نیست، نظریات مجتهدین ما است، این ها مهم نیستند، نه این که از این ها بخواهیم تنزل کنیم، این باشد اما مشترکات برای برادری ما و اتحاد ما کفایت می کند. [تقریب مذاهب نیاز به] بسیار عالمان و ... خوب را [دارد و] می خواهد که آن ها نظر عالی داشته باشند و الا علی القاعده این به بن بست می رسد. در تقریب قاهره به بن بست رسید، کارهای خوبی کردند، کتاب های عجیب و غریبی نوشتند، دروغ های زیاد مبادله شد. امروز بعد از سالیان دراز دوباره الحمدلله دارالتقریب در قاهره فعال شد و دوباره کار می کند و بنا شده که دو کشور، دو دولت هزینه ی آن را بدهند که فعال شود. امروز سر مردم به سنگ خورده و به بن بست رسیده، می دانند که ما باید به تقریب اعتماد داشته باشیم. کارهای انفرادی نمی تواند[مشکل جهان اسلام را حل کند]. شیعه هر چه کیفیت داشته باشد، در مقام دفاع از دین به اهل سنت محتاج است. اهل سنت هرچه کمیت شان قوی تر باشد محتاج به شیعه است. باید همکاری شود مشترکات دینی ما زیاد است. به قول یکی از شیوخ ازهر که گفته بود من فکر می کردم که فرق بین شیعه و تمام مذاهب اهل سنت در دو چیز است: یکی، آن ها نماز پنجگانه را به سه وقت می خوانند، یکی هم نکاح موقت. شیخ مذکور گفت در مجلسی که این مطلب را گفتم یک نفر شیخ مالکی نشسته بود. شیخ مالکی گفت نه فتوای مالکی هم همین است که پنج نماز را در سه وقت خوانده می توانید، شیخ ازهر گفت پس یک مسأله ماند بین ما و شیعه که نکاح موقت باشد. می شود که برای یک مسأله این خون ها ریخته شود و بدبینی ها بیاید و ما از مشترکات خود غافل شویم و همکاری نکنیم، حماقت که شاخ و دم ندارد. و اما، مشکل خارجی تقریب اول دولت های خود کشورهای اسلامی است. دولت های حاکم بر کشورهای اسلامی اکثراً دین ندارند، از ترس ملت ها نام خدا و اسلام را می برند. آن ها بر اساس منافع خود، مواقعی که سیاست های دو کشور اسلامی با هم مساعد باشد از اتفاق و اتحاد و برادری و قرآن و اسلام صحبت می کنند، روزی که نبود صددرصد این ها از هم جدا می شوند. اگر بگویی دو دو چهار است می گویند دو و دو سه است. در خود دولت های اسلامی مشکلات وجود دارد این ها نمی گذارند، این ها همیشه موانع سر راه جوامع اسلامی بودند. از این که بگذریم در سطح بالاتر کشورهای بزرگی که می خواهند بر تمام دنیا حاکم شوند مانع تقریب هستند. یکی از طرح های آن ها این است که وحدت ملی را در داخل کشورها خراب کنند و مردم را به خودشان مشغول کنند تا آن ها از بالا همه ی منابع مادی را در اختیار خود قرار بدهند، هم ثروت ها را ببرند، بعد از ثروت ها سرمایه ها را ببرند. خوب است که در مشترکات با هم همکاری کنیم، نیروهای ما همه یکجا شوند. گذشته از آن در کشورهایی که هر دو طرف [شیعه و سنی] هستند وحدت ملی ما متوقف بر این امر است. هزار شعار برای وحدت ملی داده شود، اگر تعصبات مذهبی باشد همه ی شعارها را نابود می کند. طبیعی ترین راه برای استحکام وحدت ملی، وحدت دینی می باشد. به نام وطن کسی متحد نمی شود. 99 درصد مردم افغانستان مسلمان هستند، هیچ چیزی غیر از دین نمی تواند مردم متفرق با آرای مختلف و منافع مختلف را به نام ازبک، هزاره، تاجیک، پشتون، شمالی، شرقی، غربی، جنوبی یا شیعه و سنی متحد سازد. این ها شعار هستند، چرا خود را فریب بدهیم. اما اگر وحدت اسلامی باشد، تقویت کنیم که همه مسلمانیم، می شود مثل زمانی که در مقابل شوروی هم قیام کردند. [در رابطه با تلاش ها باید گفت که] نتیجه خوب بود، ما در قندهار هم خلفا را احترام می کردیم. در کابل الان شرایط ذهنی مردم تغییر کرده است، خصوصاً بعد از طالبان تعصبات خیلی کم شده [است]. ما الان در چند جای افغانستان شورای اخوت داریم. در کابل هفته ای یک روز ما شورای اخوت داریم. همان صحبت های صمیمی که در شورای علمای شیعه داریم با همان صمیمیت در شورای اخوت هم داریم. در ماه رمضان گذشته جلسه داشتیم در یک هتل برای نزول قرآن، تلویزیون تمدن پیشنهاد کرد، تلویزیون های نور، نوین، افغان تی وی و دو نشریه قبول کردند آمدند و علما را خبر کردند. درباره ی وحدت مسلمانان صحبت کردیم که تلویزیون ها پخش کردند. بعد در مدرسه ی خاتم النبیین دعوت دادیم همه آمدند، در یک مسجد دیگری از برادران اهل سنت منطقه مجلسی درباره ی تجلیل قرآن و اخوت اسلامی دایر شد و شیعه و سنی با هم نشستند. میلاد النبی را مشترکاً تجلیل کردیم. پارسال عاشورا در مسجد ارگ تجلیل شد و در حوزه ی علمیه ی خاتم النبیین نیز شیعه و سنی آمدند و حول آن صحبت کردند. الان در تلویزیون تمدن برادرهای سنی می آیند صحبت می کنند. ما یک ملای حنفی و یک ملای شیعی را آوردیم که صحبت می کنند، هفت دقیقه فقه جعفری برای شیعه گفته می شود و هفت دقیقه فقه حنفی برای سنی. برادران اهل سنت برای اولین بار از تلویزیون تمدن اذان اشهد ان علی ولی را شنیدند. فعلاً بهترین وضع را ما داریم و خدا را شکر با صمیمیت صحبت می کنیم، تعصبات تخفیف پیدا کرده و در چند شهر دیگر هم ما شورای اخوت داریم و نتایجش خوب است. باید صبر کنیم. صبر و ظفر هر دو دوستان قدیم اند، از عقب صبر نوبت ظفر است.

منبع: http://www.mohseni.a